AHMET YESEVİ ÜNİVERSİTESİ
UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ
EĞİTİM YÖNETİMİ VE DENETİMİ
YÜKSEK LİSANS PROGRAMI
OKUL KÜLTÜRÜ AÇISINDAN SAĞLIKSIZ BİR KURUM KÜLTÜR ÖZELLİK VE BOYUTLARI BAKIMINDAN NASIL SAĞLIKLI HALE GETİRİLİR ?
YÜKSEK LİSANS DÖNEM ÖDEVİ
(OKUL KÜLTÜRÜ)
DANIŞMAN
Dr. Osman Kurtkan KAPICIOĞLU
HAZIRLAYAN
Mükerrem KALKAN
0877B005
GÜMÜŞHANE
2009
ÖĞRENEN LİDER
Örgütsel kültürün değer, inanç ve norm sistemine yön veren gizli sayıltılardan işe başlamanız gerekiyor. Sayıltılar okulda bulunan herkesin davranma, düşünme ve hissetme süreçlerinin referans çevresini oluşturan, bilinçdışı düzeye itilmiş ilkelerdir. Egemenliğin kabulu için gizli inançları harekete geçirmekle işe başlamalısınız. Okuldaki değerlerin temelini toplumun inançlarına dayamak gerekir. Okul müdürü olarak kuruma geldiğiniz zaman bilgisi ve tecrübesiyle kendisini örgüt çalışanlarına kabul ettirmeniz önemlidir. Değerlerin sorgusuz kabul edilmesi için liderin gücünün işgörenlerce kabulu anlamına gelir.Örgütün normlarını açık bir şekilde ortaya koyarak işgörenlerin örgüt içerisinde nasıl davranacağını, nasıl ilişkide bulunacağını, başkaları ile nasıl iletişimde bulunacağını gösterebilirsiniz. Okulun geçmişinde yaşanmış bireyselliği ya da yarışmayı vurgulayan hikayeler varsa sözlü ve yazılı olarak örgüt çalışanlarına bu görüşler aktarılabilir. Örgüt içerisinde gelenekselleşmiş yemekli toplantıların yapılması örgütün canlanmasını sağlayacaktır.
Mevzuatın bir amaç değil sadece bir araçtan ibaret olduğunu vurgulamalısınız.Örgütteki çalışanların mutluluk ve esenliğini sağlamak kadar, çevredeki değişmelere ayak uydurmak ve çevre ile olumlu ilişkiler geliştirmek yeteneği de yönetimde etkinliğin temel boyutlarından biri durumuna geldiğini unutmamalısınız.
Okul müdürü olarak düzenleyeceğiniz sosyal, kültürel
ve sportif etkinliklerden okul çevresini ne ölçüde bilgilendirdiğiniz tepkilerini ne düzeyde dikkate aldığınız, yapılacak etkinlikleri öğretmen, öğrenci, veli ve okul çevresiyle ne ölçüde paylaştığınız, etkinlik düzenlenmesinde kararın birlikte oluşturulması için ne derece fırsat verdiğiniz konularının bilinmesi, sistemin daha etkili çalışması için zorunlu hale gelmiştir. Başka bir deyişle, geleneksel eğitim anlayışından örgütsel kültür, örgütsel yapı kavramlarını da içine alan çağdaş eğitim anlayışına geçiş, sorunların çözümüne alternatif olarak görülmektedir. Bir örgüt olarak, okul kültürü okulda görevli personelin paylaştığı duygular, normlar, etkileşimler, etkinlikler, beklentiler, varsayımlar, inançlar tutumlar ve değerler bütünü olduğuna göre, buna bağlı olarak, okulda nelere önem verildiği, nelerin değersiz bulunduğu nasıl hareket edileceği gibi konularda çalışanlar arasında bir ortaklaşmanın doğmasına neden olacaktır.
Eğitim bölgelerinde, öğretmen, öğrencilerin ve çevrenin etkileşiminin en üst düzeye ulaştırılması, öğrencilerin
öğrenmeye istekli hale getirilmesi, öğretmenlerin mesleki doyumlarının sağlanması ve eğitim kurumu ve çevre birlikteliğinin gerçekleştirilmesi hedeflenmelidir. Kararların ortak alınması kararların uygulanmasını kolaylaştır ve olumsuzlukları ortadan kaldırır. Yapılacak etkinliklerin planlanması hedefe ulaşma oranının artmasına neden olur.
Öğrencinin eğitim ve öğretimi üzerinde odaklanmış açık bir misyonla işe başlanmalı, karar vermenin gelişiminde açık ve net başarılar hedeflenmeli,bir dizi yenilik geliştirilmeli, öğret- menlere, velilere ve diğer toplum üyelerine okulla ilgili işlerde yetki verilmeli, sorumluluklarının farkında olmaları sağlanmalı, gerekli uzmanlardan temel konularda yararlanılmalı, örgütün bütün safhalarında aktif destek sağlanmalı, küçük veya büyük her başarı ödüllendirilmelidir. Gelişme üzerine odaklanmış işbirlikçi bir okul kültürü oluşturmak için çalışılmalıdır.
Veliler ve toplum üyeleri okula dayalı yönetimde yetki sahibi olmalıdırlar. Velilerin okul işleyişinden haberdar edilmeleri, öğrenci motivasyonunu da olumlu etkilemektedir. Toplum, okula desteği verebilmek için öğrenci ihtiyaçları konusunda bilinçlendirilmeli ve bu sorumluluğu duymalıdır. Yönetici olarak kültürel mirası kuşaktan kuşağa aktarmak, okul personelinin ve öğrencilerin sosyalleşmesini sağlamak zorundasınız. Örgütün sembollerinin, ideolojisinin, dilinin, tören ve efsanelerini oluşturmalısınız.
Yönetici olarak okulun yaşı, tarihî gelişim süreci, amacı ve hedefleri, okulun bulunduğu sosyo-ekonomik ve coğrafi çevre, öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri, kırsal ve kentsel alanlar, okulun tesisleri, okulda kullanılan teknoloji, okul ve sınıf büyüklüğü öğretmen ve öğrencilerin ve velilerin beklentilerini göz önüne alarak örgütün vizyonunu çizmelisiniz. Bu vizyonun örgüt çalışanlarınca kabul edilmesi ve içselleştirilmesini sağlayacaktır.
Örgütün güçlü ve zayıf yönlerini tespit edilmesi için çalışma yapmalısınız. Zayıf okuldaki yönetici, öğretmen, öğrenci ve veli arasındaki bağlar zayıflar, tüm üyeler birbirlerine karşı düşük başarı beklentisi içindedir, diyalog zayıflamıştır, motivasyon düşüktür, üyeler arasında kuşku ve düşmanlık hisleri yaygındır, yıkıcı çatışmalar artmıştır, koordinasyon bozulmuştur,
üyeler arasında sevgi-saygı zayıflamıştır. Güçlü okulda ise kalite bir alışkanlıktır, insanlar kendilerini daha iyi ve motive edilmiş hissederler, mutlu aile havası vardır, meslek aşkı ve şevki örgüte yayılmıştır, bireyler değişikliklere açıktırlar, üyeler onurlu ve özgüvenlidir, güven, paylaşım ve değer verme duygusu temel unsurdur, üyeler birbirlerine karşı yüksek beklenti içindedirler, karşılıklı destek ve güvene dayalı iş birliği ruhu vardır, üyeler sorunlarını birbirleriyle paylaşırlar,
ortam, bireylerin kendilerini yenilemelerine uygundur, ahlâki değerler ve sorumluluklar ön plandadır, çalışanlar, paylaştıkları anlamlı amaçları içtenlikle öğretim sürecine taşırlar, oluşturulan temel ilkeler, birlikteliği, çok çalışmayı ve gelişmeyi teşvik edicidir, gelenek ve âdetler, öğrenci başarısını arttırıcı, öğretmen ve velilerde sorumluluk bilincini kuvvetlendiricidir, başarı, eğlence ve mizah bir aradadır; insanlar çalışırken aynı zamanda eğlenirler.
Okul müdürü olarak güçlü bir okul kültürünün oluşmasını sağlamalısınız. Okul kültürünü yönetmek zorundasınız. Sağlıklı bir okul-çevre ilişkilerinin olması kurum içinde ve dışında güven eksenli ilişkiler yürütülür. Okulu cazibe merkezi haline getirmek için vizyon geliştirmelisiniz. Göstereceğiniz uygun liderlik biçimiyle okul kültürünü oluşturma,koruma ve çevreye tanıtmalarının son derece önemli olduğunu gösterecektir. Sağlıklı okul ikliminin oluşturulmasının yönetmeliklerden daha önemli olduğunun idrakine varmalısınız.
Kültürün çevreye tanıtılmasında başvurulacak yöntemler ve bu yöntemlerin uygulanışında rehberlik yapacak düzeyde bilgi ve beceri kazanmaları sağlamalısınız. Örneğin kitle iletişim araçlarından yararlanılması, okulu tanıtıcı doküman / veri tabanı hazırlanması, kültürel etkinlikler ve geleneksel törenler düzenlenmesi gibi.
Lider, olağanüstü gücü olan değil, başkalarını etkileme gücü olan kişidir. Bunun yanında liderlerin örgütü en iyi şekilde temsil etmek; işgörenler arasında çıkan anlaşmazlıklarda hakemlik yapmak, davranışlarıyla çevresine örnek olmak, işgörenleri başarıyla hedefe yöneltmek, örgütün amaçlarını ve rolünü belirlemek, politikasını saptamak, grup birliğini sağlamak ve korumak gibi birçok görevleri de vardır.
Yönetici kendini sürekli geliştirirken iş görenlerinin de kendilerini geliştirme olanaklarını oluşturan kişidir. Örgütü için değişimin gerekli ve akla uygun olduğu konusunda işgörenleri inandırmalı ve mutlak suretle çalışanları bunlara motive etmelisiniz. İşgörenler, karar verme işleminin bir parçası olduklarını, değişime katkıda bulunduklarını, fikirlerinin dinlendiğini, fikirlerine saygı duyulduğunu,geleneklerin, değerlerin, sembollerin, merasimlerin onure edileceğini bilmek ve hissetmek ihtiyacı duyarlar.
Okul içerisinde kültürün belirlenmesi ve şekillendiril- mesi sizin sorumluluğunuzdadır. Okul kültürünün saptanma- sında ya da oluşturulmasındaki rolünün ne olduğunu anlayabilmek için öncelikle işgörenlerin, öğrencilerin ve toplumun geçmişteki deneyimlerini anlamanız gerekir. Okul kültürünü anlamaya çalışan bir müdür olarak mevcut kültürün incelenmesi ve tanınmasının akıllıca atacağınız ilk adım olduğunu söyleyebiliriz. Daha sonra yapacağınız en önemli işler de, okulun hedeflerine önem vermek, okulun değerlerine sürekli olarak ve açık bir şekilde örnek olmak, okulda meydana gelen kritik olaylara tepki göstermek ve bu olayların içinde yer almak, bir güdüleme ve takdir ifadesi olarak da işgörenleri ve öğrencileri ödüllendirmek olarak sıralanabilir.Örgütün felsefesini oluşturarak örgüt kültürünün temellerini atmalısınız.
Mevzuat bekçiliği yapmayan, işbirlikçi, başarıyı ödüllendiren, takdir eden, tutarlı, araştırmacı, kılavuz, tarafsız, analitik düşünebilen, biz ruhuna sahip, sempatik, güven verici, örgüt çalışanlarına ve öğrencilerine gönül kapılarını açan, iyi bir danışman gibi özelliklere sahip olmanız örgütü başarıya götürmede size anahtar görevi görecektir.
KAYNAKLAR
Türk Kültürü ve Yönetimi, Vehbi Çelik , Pegem A Yayıncılık, 2002
WEB ADRESLERİ
http://www.pegema.net/dosya/dokuman/226.pdf
http://www.tebd.gazi.edu.tr/arsiv/2006_cilt4/sayi_4/411-436.pdf
http://www.tebd.gazi.edu.tr/arsiv/2003_cilt1/sayi_4/453-462.PDF
http://efd.mersin.edu.tr/dergi/meuefd_2008_004_002/pdf/meuefd_2008_004_002_0182-0196_Gizir.pdf
http://egitimdergi.pamukkale.edu.tr/makale/1
http://egitimdergi.pamukkale.edu.tr/makale/2
ÖZGEÇMİŞ
Mükerrem KALKAN
KİŞİSEL BİLGİLER
Doğum Tarihi : 10.07.1978
Doğum Yeri : Kelkit / Gümüşhane
Medeni Durumu : Evli
EĞİTİM
Yüksek Lisans : Ahmet Yesevi Üniversitesi – Sosyal Bilimler Enstitüsü – Eğitim Yönetimi ve Denetimi Yüksek Lisans Programı, 2009 -devam ediyor.
Lisans : Atatürk Üniversitesi – Erzincan Eğitim Fakültesi – Türkçe Öğretmenliği Bölümü, Erzincan, 2002.
Lise : Muammer ve Enver Şahin İmam Hatip Lisesi – Sosyal Bilimler Bölümü, Gümüşhane, 1996.
Ortaokul : Söğütlü Ortaokulu, Gümüşhane, 1992.
İlkokul : Söğütlü İlkokulu, Gümüşhane, 1988.
ÇALIŞTIĞI KURUMLAR
2008- 75.YIL İMKB YİBO , Kelkit, Gümüşhane devam ediyor
2004 – 2008 : Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Kelkit, Gümüşhane - devam ediyor.
2002– 2004 : Fatih İlköğretim Okulu, Kaynarca, Sakarya
İLETİŞİM
Mail : mukerremkalkan@hotmail.com
Web: www.mukerremkalkan.com
Gsm: 05354930252